مدیریت اجتماعی در عصر دیجیتال و انقلاب ارتباطات

متن سخنرانی «دکترغلامرضاانصاری»  رئیس اسبق سازمان بهزیستی کشور و عضو هیات امنای موسسه خیریه حمایت از آسیب دیدگان  اجتماعی دربیست و ششمین سالگرد تأسیس اورژانس های اجتماعی درسازمان بهزیستی کشور

مدیریت اجتماعی در عصر دیجیتال و انقلاب ارتباطات

حکمرانی خردمندانه در جهان جدید که عرصه سیاسی بزرگترین و پیچیده ترین بخش جامعه و هسته مرکزی هر نظام اجتماعی را تشکیل می دهد، بدون پیوند عمیق با نظام آموزش، علم و دانش و دانشگاه به دست نمی آید. حاکمان سیاسی باید جامه تکبر از تن برگیرند و با رویکردی دانش محور حکمرانی سیاسی را بر خرد زمانه استوار سازند.
این تحول، توسعه همه جانبه و خود افزاینده در هر نظام سیاسی را رقم خواهد زد.
حکمرانی منهای برخورداری از آموزش های سیاسی دربردارنده خرد زمانه، دایره سیاستمداران نالایق را هر روز گسترده تر می کند؛
دین و ایمان همگان را، با تحمیل بددنیائی، می سوزاند و جامعه را به ورطه انحطاط همه جانبه می راند.

🔸جایگاه معقول بخش اجتماعی در نظام سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور:

بخش اجتماعی هر جامعه، ستون فقرات پایداری و توسعه متوازن آن به شمار می‌آید. در ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشورها، بخش اجتماعی نقشی بنیادین در شکل‌دهی رفتارها، ارزش‌ها، هویت ملی، انسجام اجتماعی و حتی امنیت ملی ایفا می‌کند. بی‌توجهی به این بخش، می‌تواند منجر به بروز آسیب‌های اجتماعی، افزایش نابرابری‌ها، کاهش سرمایه اجتماعی و در نهایت اختلال در توسعه پایدار شود.

🔸نقش پردازش علمی در ارتقاء نظام اجتماعی:

پردازش علمی، به معنای استفاده از داده‌ها، شواهد و پژوهش‌های علمی برای تحلیل مسائل اجتماعی و ارائه راهکارهای مبتنی بر واقعیت است. این رویکرد، نقش اساسی در ارتقاء نظام اجتماعی دارد.

🔸آسیب‌های اجتماعی در ایران:

به‌عنوان یک کنشگراجتماعی وکسی که بخشی ازبهترین ایام زندگیم راتوفیق خدمت درسازمان بهزیستی داشته ام، باید بگویم که آسیب‌های اجتماعی در ایران پدیده‌هائی پیچیده و چندوجهی هستند که ریشه در عوامل اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و تاریخی دارند. این آسیب‌ها صرفاً مشکلات فردی نیستند، بلکه نشان‌دهنده‌ی ناکارآمدی ساختارهای اجتماعی و نهادهای حاکم در پاسخگوئی به نیازهای جامعه هستند.
درک این آسیب‌ها نیازمند یک رویکرد جامع ،علمی و تحلیلی است تا بتوان راه‌حل‌های مؤثر و علمی برای آن‌ها ارائه داد.

🔸از جمله مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی در ایران

– اعتیاد

شیوع بالای مصرف مواد مخدر، به‌ویژه در میان جوانان، یکی از جدی‌ترین مشکلات جامعه است. این پدیده نه تنها سلامت فردی را تهدید می‌کند، بلکه بر ساختار خانواده و امنیت جامعه نیز تأثیر منفی می‌گذارد.

– طلاق

نسبت طلاق/ازدواج: در گزارش‌های رسمی و تحلیل‌ها آمده که نسبت طلاق به ازدواج از حدود ۱ به ۶ (اوایل دهه ۱۳۹۰) به نزدیک ۱ به ۲ یا ۱ به ۳ در سال‌های اخیر رسیده است.

– حاشیه‌نشینی، فقر و اتباع بیگانه

• حدود ۳۳٪ جمعیت در فقر مطلق هستند (اسری ایران) .
• برخی تحلیل‌ها تا ۴۰٪ یا حتی یک سوم جمعیت (حدود ۲۸ تا ۳۰ میلیون نفر) را در این وضعیت نشان می‌دهند .

– جرم و جنایت

افزایش نرخ بزهکاری، به‌ویژه در شهرهای بزرگ، نتیجه‌ی مستقیم بیکاری، فقر، و ضعف در نهادهای کنترلی و پیشگیرانه است.

– خودکشی

• آسیب های نوپدید:

۱. سطح پیشگیری شامل:

* آموزش مهارت‌های زندگی: از طریق مدارس و رسانه‌ها، مهارت‌هایی مانند حل مسئله، مدیریت استرس، و برقراری ارتباط مؤثر به افراد آموزش داده شود.

* تقویت نهادهای فرهنگی: افزایش سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های فرهنگی و هنری سالم برای پر کردن اوقات فراغت جوانان و کاهش گرایش به رفتارهای پرخطر.

* فراهم کردن فرصت‌های اجتماعی: ایجاد فضاهای عمومی امن و جذاب برای تعاملات اجتماعی سالم.

* آموزش رسانه‌ای و سواد دیجیتال: آموزش به جامعه در مورد خطرات و فرصت‌های فضای مجازی، به ویژه در مورد سوء‌استفاده‌های آنلاین و انتشار اطلاعات غلط.

۲. سطح مداخله (خدمات اجتماعی و درمانی)

* تأسیس مراکز درمانی تخصصی:
برای درمان اعتیاد و ارائه خدمات روان‌درمانی به افراد در معرض خطر خودکشی.
این مراکز باید با رویکردهای علمی و بدون نگاه قضائی به مراجعان خود خدمت‌رسانی کنند.
* ایجاد مراکز قادرسازی:
برای زنان و کودکان آسیب‌دیده، از جمله قربانیان خشونت خانگی و کودکان کار.
* فعال‌سازی سازمان‌های مردم‌نهاد (NGOs):
حمایت مالی و قانونی از سازمان‌های مردم‌نهاد که در زمینه‌ی کاهش آسیب‌های اجتماعی فعالیت می‌کنند. این سازمان‌ها اغلب به دلیل انعطاف‌پذیری و نزدیکی به جامعه محلی، می‌توانند مؤثرتر عمل کنند.

۳. سطح سیاست‌گذاری (راه‌حل‌های کلان و ساختاری)

* توزیع عادلانه‌ی ثروت:

* اصلاح قوانین: بازنگری در قوانین مربوط به مواد مخدر، طلاق، و مجازات‌ها با رویکردی اجتماعی و غیرکیفری.
* شفافیت اقتصادی:

تقویت نظام سلامت اجتماعی

ارتقاء جایگاه سازمانی بهزیستی بعنوان معاونت رئیس جمهوری ویاسازمان مستقل تحت نظررئیس جمهورویا انفکاک بخش رفاه ازوزارت کاروتعاون تشکیل مجددوزارت رفاه وسرمایه‌گذاری در بخش سلامت روان و دسترسی عمومی به مشاوران و روانشناسان.
همه‌ی این راه‌حل‌ها باید با یکدیگر هماهنگ باشند. هیچ‌کدام به تنهائی نمی‌توانند مشکلات پیچیده‌ی اجتماعی را حل کنند.
در نهایت، مقابله با آسیب‌های اجتماعی نیازمند مشارکت و همکاری تمام بخش‌های جامعه، از دولت و نهادهای حاکم گرفته تا خانواده‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و افراد است.

وازآنجا که مدیریت دربخش رفاه وبهزیستی چندجانبه بوده وقطعاً باید در فضای بخشی، بین بخشی و فرابخشی سیاست گذاری و در اجراء از ظرفیت های دولتی، مردمی، اعانات و بین المللی برخوردار باشد. نیاز به تقویت و استقلال آن از واجبات اجتناب ناپذیر است.

❇️برنامه سازمان بهزیستی دردوره طلائی دولت اصلاحات مبتنی بر نگاه علمی ،تخصصی و استفاده از دانش متخصصین و صاحب نظران حوزه اجتماعی در قالب شورای برنامه ریزی و استفاده از ظرفیت دانشگاه بهزیستی و کارشناسان متعهدشاغل، در راستای اهداف ذکرشده بود و خداوند متعال توفیق را رفیق راهمان نمود و طراحی، تولیدمحتوا واجرائی نمودن “۱۲۴طرح” علمی و اجرائی جدید حاصل این تلاش بود، که “اورژانس‌های اجتماعی” هم یکی ازاین یادگاران گرانسنگ همکارانم در دولت اول اصلاحات بود.
وظیفه خود میدانم که از مدیریت متعهدسازمان بهزیستی جناب آقای دکترسیدجوادحسینی و برادرم جناب آقای موسوی چلک معاونت سلامت اجتماعی دربرگزای این نشست ،صمیمانه سپاسگزاری نمایم.

https://t.me/DrAnsari_official